بدترين شكل زندگى مىكنند ، ولى زمانى كه به درجهء فقاهت برسند ، به استادى يا امامت يا قضاوت برگزيده مىشوند . بازرگانان سخى و بخشنده هستند و لباسهاى زيبا ، شبيه لباسهاى مردم فاس ، مىپوشند . صنعتگران لباسهايى كوتاه مىپوشند ؛ برخى ، عمامه و برخى ديگر ، قلنسوه ( شب كلاه ) بر سر مىگذارند و كفشهايى مىپوشند كه تا نصف ساق پا را مىگيرد . بدترين لباس مردم تلمسان ، لباس سپاهيان است ؛ آنان بر روى لباس خود پيراهنى گشاد با آستينهاى بسيار فراخ مىپوشند و روى آن ردايى مىاندازند كه از جنس پنبه است . بعلاوه ، در زمستان پوششى از پوست مصنوعى به شكل همان پيراهن پنبه‌اى مىپوشند كه زائده‌اى ندارد . سپاهيان درجهء پايين ، عبا يا ردايى ريزباف از جنس پشم نيز بر روى آن پيراهن گشاد مىپوشند ؛ اين عبا كلاهى برگشته و چسبيده به خود دارد و شبيه چيزى است كه در ايتاليا در سفرها به كار مىبرده و هنگام بارندگى سر خود را با آن مىپوشانيده‌اند . طلاب لباس متناسب با قوميّت خود مىپوشند . دانشجوى كوهستانى لباس قومى مردم كوهستان و دانشجوى عرب لباس عربى مىپوشد . البته ، اساتيد و قضات و ائمهء جماعات و ديگر كارمندان ( دولتى ) لباسهاى خوب و بهترى مىپوشند . « 1 » مغرب اقصى ( مغرب دور ) سرزمينى است كه درازاى آن ، از مغرب به مشرق ، از ساحل درياى محيط تا شهر تلمسان و از شمال به جنوب ، از سبته تا مراكش و سجلماسه است . « 2 » مغرب اقصى اكنون شامل كشور مغرب يا مراكش و قسمتى از نواحى جنوبىتر آن است . تا جايى كه قبايل بربر ملثّم ( نقابدار ) يعنى ( مورها ) را شامل مىشود . اين سرزمين در دوران اسلامى شهرهاى مهمى داشته كه به توصيف برخى از آنها مىپردازيم . فاس « 3 » شهرى است در شمال مراكش ، در انتهاى شمال شرقى دشت سائس « 4 » و از پايتختهاى سرزمين مغرب اقصى به شمار مىرفته است . اين شهر در ناحيهء زراعتى پرآبى

--> ( 1 ) . وصف افريقيا ؛ ج 2 ، ص 17 - 21 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 163 . ( 3 ) . Fas ( 4 ) . Saes